ለጤናው መስክ ‘የምሥራች’ የተባለው ቴክኖሎጂ ምን ይዞ መጣ?

ዛሬ ላይ ትክክለኛ የጤና መረጃን በፍጥነት ማግኘት፣ የወረርሽኞችን ሥርጭት በሳይንሳዊ መንገድ መተንበይ እና የመድኃኒት እጥረትን አስቀድሞ መከላከል የብዙዎችን ሕይወት የሚታደግ ዋና መሣሪያ ኾኗል።

​በዚህ የዲጂታል መረጃ አብዮት ግንባር ቀደም ሥፍራውን የያዘው DHIS2 (District Health Information Software 2 – “የአካባቢ ጤና መረጃ ማኔጅመንት ሥርዓት”) የተባለው ነፃ እና ክፍት (Open-Source) መድረክ ነው።

​ሶፍትዌሩ በወረቀት ይካሄድ የነበረውን የተዝረከረከ እና ጊዜ የሚወስድ የጤና መረጃ አያያዝ ሙሉ በሙሉ እንደሚያስቀር DHIS2 ዶትኦርግ ላይ የተገኘ መረጃ ያሳያል።

መረጃዎችን ከታችኛው የጤና ተቋም እስከ ብሔራዊ ማዕከል በፍጥነት እና በጥራት በማዘዋወር የጤናውን ዘርፍ አሠራር እጅግ ቀልጣፋ አድርጎታል።

​በኖርዌ ኦስሎ ዩኒቨርሲቲ እንደበለጸገ የሚነገርለት ይህ ቴክኖሎጂ፣ በአኹኑ ወቅት ከ100 በላይ በኾኑ ሀገራት የጤና እና የመረጃ አሥተዳደር ማዕከል በመኾን እያገለገለ ይገኛል።

የዓለም ጤና ድርጅትም (WHO) ሀገራት ጠንካራና አስተማማኝ የጤና መረጃ ሥርዓት ለመገንባት በሚያደርጉት ጥረት ቴክኖሎጂውን እንደ ቀዳሚ እና ዋነኛ የውሳኔ መስጫ መሣሪያ አድርገው እንዲጠቀሙበት ይመክራል።

​ ቴክኖሎጂው ያስገኛቸው ጥቅሞች፦ #መረጃን በፍጥነት ለማግኘት እና ለመተንበይ፦ በገጠር የሚገኙ የጤና ባለሙያዎች መረጃን በሞባይል ስልክ ወይም በኮምፒውተር በቀላሉ ይሠበስባሉ። ​

የበይነ መረብ አገልግሎት በሌለበት ቦታ የተሠበሠበ መረጃ፣ ኢንተርኔት ሲገኝ በራሱ ጊዜ ወደ ማዕከላዊ ቋት ይላካል። ውሳኔ ሰጪዎች በወረርሽኝ ጊዜ በግምት ሳይኾን በሳይንሳዊ ቁጥር ላይ የተመሠረተ ፈጣን እርምጃ እንዲወስዱ ያስችላል።

​#የመረጃ ደኅንነት እና የዲጂታል ሉዓላዊነት፦ ቴክኖሎጂው ለሀገራት ሙሉ የመረጃ ባለቤትነት እና የመቆጣጠር መብት ይሰጣል።

የሶፍትዌሩ ፈጣሪዎች እንኳን ሳይቀሩ ያለ ሀገሪቱ ፈቃድ የመረጃ ቋቱን ማየት አይችሉም። ​የዜጎችን የሕክምና ምስጥርና የብሔራዊ ጤና ዳታ ደኅንነት በጥብቅ ለመጠበቅ ይረዳል።

​#ከሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) እና አየር ንብረት ጋር መዋሃድ፦ ሥርዓቱ ከአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ እና ከሳተላይት መረጃዎች ጋር በቀላሉ ይዋሃዳል። ​

ይህም የአየር ንብረት ለውጥ የሚያስከትላቸውን እንደ ወባ እና የምግብ እጥረት ያሉ ሥጋቶች አስቀድሞ ይተነብያል። በሳይንሳዊ የቅድመ-ማስጠንቀቂያ ሥርዓት የታገዘ ዝግጅት ለማድረግ ያስችላል።

​#ከጤና ውጭ ያሉ ዘርፎች ቅንጅት፦ ቴክኖሎጂው ከሕክምና በተጨማሪ ለትምህርት፣ ለግብርና እና ለምግብ ዋስትና ቁጥጥር ያገለግላል። ​ለምሳሌ በስሪላንካ የተማሪዎችን የምግብ መርሐ ግብርና የበጀት ሥርጭት ለመቆጣጠር ውሏል።

በቀጣይ ከሀገራት ምን ይጠበቃል?

​#የመረጃ ጥራት ማረጋገጫ ሥርዓት መዘርጋት፦ የመረጃዎችን ትክክለኛነት እና ወቅታዊነት የሚያረጋግጥ ነፃ የመቆጣጠሪያ ሥርዓት መዘርጋት።

​#የመሠረተ ልማት እና የኃይል አቅርቦትን ማጠናከር፦ በገጠር የፀሐይ ብርሃን ኃይል መጠቀም እና መረጃን በራሱ ጊዜ ከማዕከል ጋር የሚያገናኝ ቴክኖሎጂ ማስፋፋት።

​#የቴክኖሎጂ ደኅንነት እና የሕሙማን ምስጢር ጥበቃ ሕግን ማጠናከር፦ የሕሙማን መረጃ እንዳይሰረቅ ጥበቃ ማድረግ እና የመረጃ መዳረሻ ፈቃድን በጥብቅ መወሰን።

​#የሰው ኃይል እና የዕውቀት ሽግግር ስትራቴጂ፦ የባለሙያዎች መልቀቅ አገልግሎቱን እንዳያስተጓጉል የዲጂታል ጤና ትምህርትን በትምህርት ካሪኩለም ውስጥ ማካተት።

​#የፖሊሲ እና የበጀት ነፃነት ማረጋገጥ፦ በውጭ እርዳታ ላይ ከመደገፍ ይልቅ ከሀገር ውስጥ የጤና በጀት ለቴክኖሎጂው ቋሚ ገንዘብ መመደብ ይጠበቃል።

የአሚኮ ዲጅታል ቤተሰብ ይኹኑ!

ለኅብረተሰብ ለውጥ እንተጋለን!